Ngân hàng Trung ương Nhật Bản 

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan – BOJ) là một tổ chức tài chính độc lập, thành lập năm 1885, quản lý nền kinh tế Nhật và thực hiện chính sách tiền tệ từ trụ sở tại Tokyo.

Nhiệm vụ chính là kiểm soát giá cả, kích thích tăng trưởng kinh tế và chống trì trệ bằng lạm phát. Nhật từng dùng nới lỏng định lượng (quantitative easing) và window guidance để tạo lạm phát nhân tạo.

Ngân hàng cũng đa dạng hóa (diversify) danh mục đầu tư, trở thành cổ đông lớn nhất của cổ phiếu Nikkei 225 nhưng không sử dụng quyền biểu quyết – phù hợp với văn hóa doanh nghiệp bảo thủ Nhật. Các biện pháp này nhằm giảm giá trị đồng yên và kéo kinh tế ra khỏi giảm phát.

Ngân hàng do Thống đốc và các thành viên Hội đồng Chính sách Tiền tệ điều hành, lập kế hoạch và giám sát chính sách tiền tệ. Thủ tướng Nhật bổ nhiệm Thống đốc, Phó Thống đốc, 6 thành viên hội đồng, kiểm toán viên, giám đốc điều hành và cố vấn. Thống đốc quản lý Phòng Kiểm toán Nội bộ và điều hành hoạt động ngân hàng. Hai Phó Thống đốc hỗ trợ về chính sách tiền tệ – tài khóa, hệ thống thanh toán quốc gia (settlement) và theo dõi kinh tế qua nghiên cứu, thống kê.

Ngân hàng nằm ở khu kinh doanh Tokyo, gần các xưởng đúc vàng bạc lịch sử. Thành lập năm 1885 sau Đạo luật Tiền tệ Mới thời Minh Trị, neo đồng yên vào vàng làm tiền tệ hợp pháp. Trước đó, các lãnh địa Nhật dùng tiền riêng không tương thích, cản trở kinh tế quốc gia. Ngân hàng ra đời để thống nhất các lãnh địa dưới một đồng tiền chung.

Sau Thế chiến II, hoạt động bị tạm dừng đến tái tổ chức năm 1949. Từ 1949-1991, công cụ chính là window guidance – rất hiệu quả vì các ngân hàng thương mại phụ thuộc lớn vào Ngân hàng Trung ương.

Cuối thập niên 1980, Nhật thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, Cung điện Hoàng gia đáng giá hơn toàn bộ bất động sản California. Window guidance được ghi nhận tạo “phép màu kinh tế” Nhật sau chiến tranh.

Hậu quả tiêu cực xuất hiện thập niên 1990 – Thập kỷ mất mát, bắt đầu từ bong bóng tài sản vỡ năm 1992 do window guidance và chính sách tiền tệ lỏng lẻo.

1992-2012, lãi suất hạ gần 0%, thậm chí âm để thu hút nhà đầu tư nước ngoài tài trợ nợ quốc gia. Nhưng trì trệ vẫn dai dẳng, nên chuyển sang nới lỏng định lượng, mua lượng lớn chứng khoán, trái phiếu kích thích kinh tế.